บทย่อบทความ

	สรุปย่อบทความ
	ทัศนคติเรื่องผู้นำชาวบ้านกับทัศนะอันขัดแย้งสองกระแส วารสารสังคมพัฒนา โดยคุณอภิชาต ทองอยู่ ความแตกต่างของทัศนะอันขัดแย้งระหว่างแบบแผนในเรื่องผู้นำตามทัศนะของหมู่บ้านกับทัศนะของนักพัฒนา น่าจะเป็นประเด็นสำคัญประการหนึ่งที่นำมาทบทวนอีกครั้งสำหรับ นักพัฒนา เพื่อย้อนมองการทำงานที่ผ่านมาว่า สิ่งที่ตนทำอยู่นั้นได้เป็นจุดกระตุ้นศักยภาพเพื่อก่อให้เกิดความเข้มแข็งในการดำรงอยู่ของสังคมหมู่บ้าน หรือได้ทำลายโครงสร้างดั้งเดิม ทิ้งแบบถอนรากถอนโคนเพื่อผลักดันให้หมู่บ้านก้าวเข้าสู่วิถีแบบใหม่ ซึ่งถูกจองจำ ไว้อย่างสิ้นเชิงทุกกระบวนการ ทั้งนี้คงได้มีการขบคิดและค้นหาข้อเท็จจริงกันต่อไปในอนาคตอย่างระมัดระวัง เพื่อทำให้ งานพัฒนาได้ดำเนินไปอย่างมีคุณภาพมากขึ้นในอนาคต ... รายละเอียด
	ภูมิปัญญาชาวบ้านกับปัญญาตามแบบพุทธปรัชญา วารสารสังคมพัฒนา โดยคุณอภิชาต ทองอยู่ ถ้ายอมรับว่าชาวบ้านคือผู้มีสติปัญญา รู้จักคิด และปรับเปลี่ยนตัวเองอย่างเป็นจริงในชีวิตจริงและท่ามกลางสังคม สองแบบที่เป็นจริงในปัจจุบันก็จะพบว่าระบบคิดและวิธีคิดของตัวเองนั้นเป็นเพียง "ความต่าง" ที่สั่งสมขึ้นมาจาก ประสบการณ์จริงของชีวิตและวิถีชีวิตที่ดำเนินมาอย่างมีความต่างกันระหว่างคนกลุ่มอื่นๆ กับชาวบ้าน ซึ่งการตัดสิน ความถูกต้องเหมาะสมนั้น จำเป็นต้องมองจากภาวะแวดล้อมของแต่ละกลุ่มคนเป็นหลัก เมื่อถึงจุดนี้ปัญหาที่จะต้อง ขบคิดก็คือ อะไรคือทัศนะของการพัฒนาตามแบบชาวบ้าน ซึ่งจะทำให้สามารถมองเห็นภูมิปัญญาของชาวบ้านอย่าง ชัดเจนกว่าการคิดจากกรอบคิดของผู้ทำงานพัฒนาเอง ... รายละเอียด
	การวิเคราะห์ปรากฏการณ์กับคุณค่าของปรากฏการณ์ วารสารสังคมพัฒนา โดยคุณอภิชาต ทองอยู่ การที่ชุมชนจะมีกิจกรรมร่วมกันนั้น มักจะเกิดมาจากการสั่งสมคุณค่าทางวัฒนธรรม ระบบความคิด ความเชื่อ และสะท้อนออกมาเป็นภาพของปรากฏการณ์ เมื่อเป็นเช่นนี้เราจะเห็นภาพความต่างทันทีของคนสองกลุ่มก็คือ ระหว่างนักพัฒนากับชาวบ้าน ด้วยเหตุนี้เราก็จะพบปัญหาในการวิเคราะห์อันดับแรก คือ ปัญหาของความต่าง ในเรื่องวัฒนธรรมการดำเนินชีวิตที่สั่งสมมากับความคิดของคนแต่ละกลุ่ม ... รายละเอียด
	แนวทางสู่สังคมพึ่งตนเอง วารสารสังคมพัฒนา โดยคุณอภิชาต ทองอยู่ สังคมแบบพึ่งตนเองแบบหมู่บ้านสอดร้อยโยงใยกันขึ้นเป็นสังคมใหญ่ๆ ซึ่งแม้ว่าแต่ละหมู่บ้านในชนบทจะมีศักยภาพ ในการพึ่งตนเองสูง แต่ก็มีความสัมพันธ์ระหว่างกันและกัน และกับสังคมภายนอกมาโดยตลอด มิได้เป็นสังคมที่ปิดตัวเอง อยู่อย่างโดดเดี่ยว ดังนั้นโครงร่างของสังคมพึ่งตัวเองแบบหมู่บ้านที่ผ่านมา จึงเป็นสังคมที่มีลักษณะพึ่งพิงกันและกันด้วย แต่วัฒนธรรมโดยหลักไม่ว่าจะเป็นด้านเศรษฐกิจการเมือง สังคม และอำนาจการตัดสินใจ มักจะเกิดขึ้นและดำเนินไปอย่าง เป็นตัวของตัวเอง ... รายละเอียด
	อีสานกับงานพัฒนา ในช่วงปัจจุบันการคลี่คลายตัวเองของขบวนการงานพัฒนาเป็นไปในรูปที่สร้างสรรค์ มากขึ้น มีลักษณะที่ก้าวพ้นความ ขัดแย้งทางด้านแนวคิด โดยเบนทิศทางของการสร้างงานมา อยู่ที่ ความรับผิดชอบต่อประชาชน เพราะนักพัฒนาส่วนใหญ่ เห็นพ้องต้องกันว่า ตนมิได้เป็น ผู้ทำงานทางทฤษฎีด้านเดียว แต่เป็นผู้ที่ต้องปฏิบัติงานกับหมู่บ้าน ซึ่งมีข้อเท็จจริง คล้ายคลึงกันและเมื่อเผชิญปัญหาในทางปฏิบัติก็ไม่สามารถเลือกหยิบเอาทฤษฏีหรือแนวคิดใดแนวคิดหนึ่งขึ้นมาแก้ไขได้ อย่างเด็ดขาด ดังนั้น จึงมีความจำเป็นที่จะต้องร่วมมือกันอย่างจริงจัง และมีลักษณะที่ช่วยเหลือกัน การรวมตัวกันจึงมี unity ค่อนข้าง มั่นคง มีการกำหนดเป้าหมายร่วมได้ชัดเจนว่าช่วงพัฒนาการยุคแรกๆและตระหนักถึงการปฏิบัติในพื้นที่ มากกว่าที่จะออกโรง โต้แย้งทางความคิดเป็นหลักในเนื้อหาเชิงปฏิบัติ ได้มีการประสานความร่วมมือเพื่อการวิเคราะห์ชุมชนกับหมู่บ้านแต่ละแห่ง และระดมสรรพกำลังจากผู้นำหมู่บ้านเข้าร่วมค้นหาสังคมจินตภาพร่วมกัน เพื่อที่จะเป็นเป้าหมายของการจัดกิจกรรมงาน พัฒนาเพื่อให้ไปสู่เป้าหมายที่คาดหวังไว้ โดยปรับเปลี่ยนไปตามสภาพที่เป็นจริง ทั้งนี้การร่วมมือกันดังกล่าวทำให้งานพัฒนาในอิสานค่อนข้างเข้าสู่ยุค จัดขบวนการได้ระดับหนึ่ง เพื่อก้าวข้ามวิธีการทำงาน แบบสะเปะสะปะไร้ทิศทางชนิดคิดงาน วันต่อวัน หรือทำงานในแบบกิจกรรมต่อกิจกรรม ไปเรื่อยๆ อย่างไร้จุดหมายที่แน่นอน ดังนั้น วิธีการในการทำงานของแต่ละกลุ่ม จึงสามารถร่วมมือกันได้อย่างดีและค่อนข้างประสบผลในช่วงปัจจุบันโดยคาดหวังว่า ทั้งขบวนการของงานพัฒนาโดยรวมจะสามารถรับใช้ประชาชนได้อย่าง จริงจังในอนาคตสืบไป ... รายละเอียด
	จากคอนเสิร์ทถึงหมู่บ้าน เมื่อถึงตรงนี่ผมก็เลยอยากสรุปเอาง่ายๆ 2 เรื่องด้วยกันจากผลพวงที่ได้ไปฟังคอนเสิร์ท ในวันนั้นก็คือ ดนตรีเป็นการแสดงออก อย่างหนึ่งของเรามนุษย์แต่อย่างไรก็ดี แม่บทของดนตรีนั้นย่อมยิ่งใหญ่กว่าตัวของมันหลายเท่านัก ซึ่งมันก็คือธรรมชาตินั่นเอง ผมนั่งฟังตั้งแต่เริ่มบรรเลง ด้วยเพลงแฟนเตเซียดีไมเนอร์ (Fantasia in Dminor) ของโมสาร์ทจนกระทั่งถึงบัดลาด หมายเลข 1 (Ballade No.1,O pus 23) ของโชแปง เมื่อมาถึงตรงนี้ก็อดภูมิใจเงียบๆ โดยลำพังไม่ได้ว่า ชีวิตนักพัฒนานี่น่ะโชคดีแท้ทีเดียวที่ พวกเขาได้สัมผัสอยู่กับแม่บทแห่งดนตรี ซึ่งเป็นพื้นฐาน การสื่อสารโดยผ่านเครื่องเล่าชนิดต่างๆ ของโลกทีเดียว สิ่งเหล่านี้แหละคือคุณค่าที่ชีวิตหมู่บ้าน ไม่เคยนำมันมาอวดอ้างกับใคร เพราะมันมีความสมบูรณ์อยู่โดยตัวของมันเองประการที่ 2 ก็คือ พลังของวัฒนธรรมได้ซุกซ่อนอยู่อย่างเงียบๆ ในตัวของแต่ละคน เราจะมีโอกาสล่วงรู้ก็ต่อเมื่อมนุษย์นั้นได้แสดงอัจฉริยะภาพส่วนตัว หรือความเป็นตัวตนออกมา สัมผัสกับโลก ซึ่งเป็นเครื่องย้ำเตือนได้อย่างดีว่า ศักยภาพทางวัฒนธรรมนั้น หากมนุษย์จะหยิบมันใช้เมื่อใด มันจะเป็นพลังอันมากล้นพอที่จะหลอมละลายความดิบ ความกระด้างของมนุษย์ให้เหลวอ่อนลง ได้อย่างมีคุณภาพ และถึงแม้ว่าเขาจะไม่อยู่ ณ ที่ใดเขาก็มิอาจที่จะปฏิเสธพลังที่ซุกซ่อนอยู่เงียบๆ ในตัวเขาได้ ซึ่งเช่นกันที่ตัวมันไม่เคยประกาศศักดิ์ศรี หรืออานุภาพของมันอย่างเพ้อฝัน แต่มันเป็นสัจจะและความเป็นจริงที่ผนึกแน่นอยู่อย่างแนบนัยกับชีวิตของมนุษย์แต่ละเผ่าพันธุ์อย่างแข็งแกร่ง ที่จริงแล้วผมว่าจะไม่เขียนเกี่ยวกับเรื่องงานพัฒนาแล้วเชียว ทำไปทำมาความรู้สึกผูกพันบางส่วนกับงานของชีวิต มันจับมือผมให้ สะเปะสะปะล่องลอยไปกับมันจนได้ นี่แหละหนาถึงมีคนกระแนะกระแหนผมอยู่บ่อยๆ ว่าเป็นนักพัฒนาประเภทโรแมนติก เมื่อนึกถึงตรงนี้ ผมก็เลยอยากจะพูดอะไรโรแมนติกๆ สักสองสามประโยค ก็คือโรแมนติกที่มันมีความหมายและคุณค่าของตัว มันเองเชียวนะ มันดีกว่าไอ้ความหยาบกระด้างตั้งมากมายก่ายกองและก็อยากทิ้งคำถามแบบ โรแมนติกไว้กับคนชอบกระแนะกระแหนทั้งหลายว่า "โรแมนติกน่ะมันหนักกระบาลใครว๊ะ" ----อาจจะโรแมนติกมากๆ ไปหน่อยขอโทษทีนะเพ่! ... รายละเอียด
	ฮีต-คลอง มรดกของหมู่บ้าน : คุณค่าและการทำลาย วารสารสังคมพัฒนา โดยคุณอภิชาต ทองอยู่ ถ้าเราใช้ชีวิตอยู่กับผู้คนในหมู่บ้านทุกวันนี้จะพบว่า ยิ่งความเปลี่ยนแปลงทางสังคมและวัฒนธรรมโดยรวมในชาติเกิดขึ้นมากเพียงใด วัฒนธรรมแบบหมู่บ้านของภูมิภาคอีสานก็แสดงตัวเด่นชัดขึ้นจนทำให้สามารถพบเห็นช่องว่างของความต่างที่เกิดขึ้นอย่างค่อนข้างชัดเจน มรดกทางวัฒนธรรมที่น่าสนใจประการหนึ่งของหมู่บ้านคือ การยึดถือและเคารพกฎเกณฑ์ที่เรียกว่า "ฮีตสิบสองคลองสิบสี่" ... รายละเอียด
	การวิเคราะห์ปรากฏการณ์กับคุณค่าของปรากฏการณ์ วารสารสังคมพัฒนา โดยคุณอภิชาต ทองอยู่ การที่ชุมชนจะมีกิจกรรมร่วมกันนั้น มักจะเกิดมาจากการสั่งสมคุณค่าทางวัฒนธรรม ระบบความคิด ความเชื่อ และสะท้อนออกมาเป็นภาพของปรากฏการณ์ เมื่อเป็นเช่นนี้เราจะเห็นภาพความต่างทันทีของคนสองกลุ่มก็คือ ระหว่าง นักพัฒนากับชาวบ้าน ด้วยเหตุนี้เราก็จะพบปัญหาในการวิเคราะห์อันดับแรก คือ ปัญหาของความต่างในเรื่องวัฒนธรรม การดำเนินชีวิตที่สั่งสมมากับความคิดของคนแต่ละกลุ่ม ... รายละเอียด


	ศตวรรษแห่งการเปลี่ยนแปลงสถานการณ์สิ่งแวดล้อมไทย ใครได้-ใครเสีย? การดำเนินนโยบายแผนพัฒนาเศรษฐกิจ เป็นผลทำให้เกิดการขยายตัวทางภาคอุตสาหกรรมมากขึ้น พร้อมๆ กับการเพิ่มปัญหา สภาวะแวดล้อมที่เป็นพิษฝากไว้ให้กับธรรมชาติ ทั้งเรื่องแม่น้ำลำคลองที่มีคุณภาพต่ำกว่าเกณฑ์มาตรฐาน, สภาพป่าไม้รอบเส้นทาง คมนาคมที่ถูกทำลายเกือบหมดสิ้น, แหล่งทรัพยากรทางทะเล ถือได้ว่าเป็นอีกหนึ่งที่สะท้อนความล้มเหลวในการจัดการทรัพยากร ธรรมชาติอย่างยั่งยืน ซึ่งเป็นผลของการเร่งรัดพัฒนาเศรษฐกิจอย่างไม่ลืมหูลืมตา ทำให้เกิดศึกแย่งชิงทรัพยากรที่มีอยู่อย่างจำกัด การแก้ปัญหาจึงควรมีกระบวนการที่กระทำอย่างต่อเนื่องควบคู่กันไปทั้งการจัดการทรัพยากรให้เหมาะสมต่อภาคเศรษฐกิจและ การคำนึงถึงคุณภาพของสภาวะแวดล้อม เพื่อคุณภาพชีวิตที่ดีของคนในสังคม ... รายละเอียด
	วันสิ่งแวดล้อม…วันแห่งความทรงจำของผู้คนรอบเขาหลวง บทเริ่มต้นของวันสิ่งแวดล้อมไทย อาจกล่าวได้ว่า เริ่มต้นจากอุทกภัยเมื่อเดือนพฤศจิกายน 2531 ที่บ้านกระทูนและ บ้านคีรีวงจังหวัดนครศรีธรรมราช เหตุการณ์ที่เกิดขึ้นกับหมู่บ้านถือได้ว่าเป็นประสบการณ์ที่เลวร้ายที่ถูกกระทำโดยธรรมชาติ เหตุการณ์ครั้งนั้นนอกจากจะทำให้ชาวบ้านรับรู้ถึงผลกระทบจากการทำลายทรัพยากรธรรมชาติมากยิ่งขึ้นแล้ว คนอื่นๆ ที่ได้รับรู้ เรื่องราวต่างก็ตระหนักถึงคุณค่าความสำคัญอย่างถ้วนหน้าเช่นกัน อันเสมือนเป็นจุดเริ่มต้นแห่งสำนึกสิ่งแวดล้อมที่เกิดขึ้นในหัวใจ ของชาวไทยทุกคน ... รายละเอียด
	พลังสร้างสรรค์ใหม่ วัฒนธรรมสีเขียว ถ้อยคำอันมีความหมฃฃยลึกซึ้ง ประโยคหนึ่งว่า"ระบบนิเวศที่สมดุลคือเสถียรภาพของระบบเศรษฐกิจ" เป็นถ้อยคำความชวนตริตรอง ชวนมองทิศทางการพัฒนาสังคมเศรษฐกิจที่ผ่านมาและที่ควรจะเป็นไปในอนาคต ภาวะวิกฤตการณ์ของสังคมเศรษฐกิจไทยที่รุนแรงในปัจจุบัน ทำให้ผู้คนจำนวนมากเริ่มมองหาทิศทางใหม่ที่มีความหมายและคุณค่าต่อ "ชีวิตที่ดี" บนพื้นฐานของสังคมที่มีความยั่งยืนและสภาพแวดล้อม ทางธรรมชาติที่งดงาม แม้กระนั้นเราย่อมปฏิเสธมิได้ว่า ชีวิตทางเศรษฐกิจมีส่วนอย่างสำคัญยิ่งต่อการเลือกใช้ชีวิตของปัจเจกบุคคล และกำหนด ความเป็นไปของสังคม ... รายละเอียด
	โฉมหน้าการเมืองศตวรรษที่ 21 การเมืองสีเขียว ในทัศนะของพาหุกุนา การแก้ไขวิกฤตการณ์ชีวิตและการพัฒนามีหนทางเดียวเท่านั้น คือ เราต้องกลับคืนสู่รากเดิม ของวัฒนธรรมตะวันออก โดยเน้นการฟื้นฟูธรรมชาติ คำตอบอยู่ที่ ประโยคที่ว่า "นิเวศวิทยา คือ เศรษฐกิจที่ยั่งยืน" ซึ่งหมายความว่า เราจะต้องนำธรรมชาติ กลับคืนมาสู่ระบบเศรษฐกิจ โดยการสร้างความยั่งยืนทางนิเวศ และสนอง ความต้องการพื้นฐานของมวลชนผู้ยากไร้ บนพื้นฐานของหลักการ "อหิงสธรรม" ... รายละเอียด
	สิ่งแวดล้อมในสหัสวรรษหน้า : กระแสไทย กระแสโลก นักวิเคราะห์ทางด้านนวัตกรรมมองว่าความสามารถของอุตสาหกรรมในการตอบสนองต่อการแก้ไขปัญหาสิ่งแวดล้อม เป็นเครื่องชี้ที่สำคัญว่าอุตสาหกรรมนั้นๆ จะมีความสามารถในการแข่งขันระดับโลกได้หรือไม่ ถ้าใครต้องการประสบความสำเร็จ เขาจะต้องนำเอาแนวคิดหลักที่สำคัญ มาผสมผสานกันในระบบการผลิต นั่นคือต้องมีการคุ้มครองสิ่งแวดล้อม แก้ไขปัญหามลพิษ เพิ่มประสิทธิภาพในการใช้ทรัพยากรธรรมชาติและพลังงาน โดยเอาหลักการ "นวัตกรรม" มาเชื่อมโยงกับ "การแข่งขัน" การวางมาตรฐานเข้มงวดทางสิ่งแวดล้อมยิ่งจะช่วยให้มีการค้นคิดวิธีการผลิตที่เป็นผลดีต่อสิ่งแวดล้อมมากขึ้น ... รายละเอียด
	โลกสิ่งแวดล้อมปี 2000 ว่ากันว่าเพียง 100 ปีที่ผ่านมา โลกพลิกโฉมหน้าในทุกๆ ด้าน สังคมถูกแบ่งแยกอย่างเห็นได้ชัด เกิดความแตกต่างในระดับของ ความยากจน ความร่ำรวย แบ่งสังคมเมือง สังคมชนบทชัดเจน การเคลื่อนย้ายชุมชนหนึ่งไปสู่อีกชุมชนหนึ่งเป็นไปอย่างรวดเร็ว ป่าไม้ แหล่งอุดมด้วยธรรมชาติหลากหลายถูกบุกรุกทำลายไปทั่วโลก ด้วยวัตถุประสงค์เพียงอย่างเดียว คือสนองความต้องการของมนุษย์ ต้องการที่ดินเพื่อทำไร่นา เกษตรกรรม หรือแปรสภาพเป็นอาคารบ้านเรือนรองรับกับชุมชนใหม่ๆ ในช่วงปลายศตวรรษที่ 20 พวกเราทุกคนต่างได้เห็นว่าสังคมโลกซับซ้อนเป็นอย่างยิ่ง ความซับซ้อนทั้งในตัวบุคคลซึ่งไม่สามารถแบ่งแยกออกระหว่างความต้องการทางวัตถุนิยม และความสุขทางจิตใจความซับซ้อน ในเชิงปฏิสัมพันธ์ระหว่างครอบครัว ชุมชน สังคม เศรษฐกิจ การเมือง และสภาพแวดล้อม ... รายละเอียด
	สิ่งแวดล้อมและปัญหาการค้าระหว่างประเทศ ดร.ปรีชา เปี่ยมพงศ์สานต์ จากหนังสือเส้นทางสีเขียว ฉบับที่ 6 ก.พ.-พ.ค. 43 ปัญหาสิ่งแวดล้อมกับการค้าระหว่างประเทศเป็นเรื่องที่เกี่ยวข้องกับผลประโยชน์และค่านิยมของคนหลายกลุ่ม การแก้ปัญหาเรื่อง ดังกล่าวในแต่ละประเทศจะต้องมีการวางนโยบายที่เหมาะสม เพื่อการคุ้มครองสิ่งแวดล้อมและแรงงาน ซึ่งถ้าไม่มีสิ่งนี้แล้ว การค้าไม่ว่าจะเป็นแบบไหนก็ตามย่อมทำลายความสุข สมบูรณ์ของประชาชนในประเทศที่กำลังพัฒนาอย่างแน่นอน ... รายละเอียด
	การประชุมอังค์ถัดและสิ่งแวดล้อม รศ.ดร.กิตติ ลิ่มสกุล ผู้อำนวยการโครงการพัฒนาศาสตร์ด้านแบบจำลองและการพยากรณ์เศรษฐกิจ คณะเศรษฐศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย จากหนังสือเส้นทางสีเขียว ฉบับที่ 6 ก.พ.-พ.ค. 43 คอลัมภ์ รายงานจากปก ภาพรวมของการประชุมอังค์ถัด และประเด็นสำคัญที่ไม่ได้มีการพูดถึงในการประชุมครั้งนี้ ที่ส่งผลกระทบต่อการประชุมปฏิญญาณกรุงเทพฯ คือ การหารือและการมีส่วนร่วมอย่างมีพลวัตของประชาคมโลก (Bangkok Declaration Global Dialoque and Dynamic Engagement) รวมถึงได้ทำการเสนอแนะแนวความคิดเพื่อแก้ไขปัญหาดังกล่าวว่าควรจัดให้ชุมชนเป็นฐานของการแก้ปัญหาสิ่งแวดล้อมและทรัพยากรธรรมชาติ ซึ่งสิทธิในทรัพยากรที่ชัดเจนจะนำไปสู่การมีส่วนร่วมของชุมชนในการแก้ปัญหาต่างๆ ในการทำมาหากินและการจัดการสิ่งแวดล้อม ... รายละเอียด
	อังค์ถัด 10 กับมิติใหม่ของการพัฒนา ไพรัตน์ พงศ์พานิชย์ จากหนังสือเส้นทางสีเขียว ฉบับที่ 6 ก.พ.-พ.ค.43 มิติด้านประชาสังคม ซึ่งเป็นสิ่งใหม่ที่เกิดขึ้นจากการประชุมในครั้งนี้ โดยมีตัวแทนองค์กรพัฒนาเอกชนหลายแห่งได้มีโอกาส เข้าร่วมเพื่อแสดงทัศนะในเวทีการประชุมระหว่างประเทศ ซึ่งเป็นผลให้มีความหลากหลายของแนวคิดและมีมิติที่กว้างขวางมากยิ่งขึ้น นอกจากนี้ยังได้กล่าวถึงปัญหาของอำนาจที่ให้ปฏิบัติตามแนวทางที่อังค์ถัดประกาศออกมา ซึ่งทั้งหมดต้องอาศัยความร่วมมือ ร่วมใจกันเพื่อสร้างพลังในการผลักดันให้เกิดสภาพตามแนวความคิดร่วมของมวลสมาชิก ... รายละเอียด
	บันทึกบทเรียนภูมิปัญญาจากหมู่บ้าน มหาวิทยาลัยหมู่บ้าน ดร.เสรี พงศ์พิศ คอลัมภ์บทความพิเศษ จากหนังสือมติชนสุดสัปดาห์ ฉบับประจำวันศุกร์ที่ 9 กันยายน 2537 "คนทำงานพัฒนาชนบท ไม่เคยมีครู ต้องเรียนรู้เอง หาครูเอง ครูของพวกเขาคือชาวบ้าน มหาวิทยาลัยของพวกเขาคือหมู่บ้าน" เป็นแนวคิดของคนทำงานพัฒนาชนบทแห่งบ้านกระพี้และโสกน้ำขาว จังหวัดขอนแก่น ที่มีต่อกลุ่มคนที่ได้เข้าไปให้ความช่วยเหลือ หรือที่เรียกว่า "หมู่บ้าน" ที่ไม่เฉพาะแต่ชาวบ้านเท่านั้นที่ได้ประโยชน์ นักพัฒนาเองก็ได้เรียนรู้หลายสิ่งที่เกิดจากภูมิปัญญา ของหมู่บ้านเช่นเดียวกัน ... รายละเอียด
	เมืองน่าอยู่ ปรีดิ์ บุรณศิริ อาจารย์ประจำคณะสถาปัตยกรรมศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย จากหนังสือเส้นทางสีเขียว ฉบับที่ 7 พ.ค.-ก.ค. 44 กระทรวงสาธารณสุขถือเป็นหน่วยงานราชการแรกของไทยที่มีบทบาทในเรื่องเมืองน่าอยู่ ต่อมารัฐบาลได้มอบหมายให้สำนักงาน คณะกรรมการพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ เป็นผู้ประสานงานหน่วยงานทั้งหลายที่ทำเรื่องเมืองน่าอยู่และชุมชนน่าอยู่ โดยมีจุดมุ่งหมายเพื่อยก ระดับคุณภาพชีวิตความเป็นอยู่ของประชาชน ไม่ว่าจะเป็นชุมชนในเมืองหรือชุมชนในชนบท ให้สามารถ อาศัยอยู่ได้อย่างเท่าเทียมกัน มีความสะดวกสบาย สะอาดถูกสุขลักษณะ ปลอดภัยในชีวิตและทรัพย์สินอย่างเกื้อกูลกันกับ ทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม ตลอดจนมีศิลปวัฒนธรรมที่ดีงาม ซึ่งภายในบทความนี้จะชี้ให้เห็นถึงองค์ประกอบสำคัญที่บ่งบอก ถึงความเป็นเมืองน่าอยู่ รวมถึงแนวคิดของการจัดโครงสร้างที่อยู่บนแนวทางความยั่งยืนและเป็นรูปธรรมที่ชัดเจนมากยิ่งขึ้น ... รายละเอียด
	ข่าวสิ่งแวดล้อม หนังสือเส้นทางสีเขียว ฉบับที่ 7 พ.ค.-ก.ค.44 ผู้แทนจาก 122 ประเทศทั่วโลกได้ทำอนุสัญญาข้อตกลงร่วมกันในการห้ามใช้สารเคมีก่อมลพิษพีโอพีทั้ง 12 ชนิด (POPs) ณ เมืองโจฮันเนสเบิร์ก ประเทศแอฟริกาใต้ เมื่อวันที่ 10 ธันวาคม 2543 ที่ผ่านมา ... รายละเอียด
	ประสิทธิภาพเชิงนิเวศเศรษฐกิจ หนังสือเส้นทางสีเขียว ฉบับที่ 7 พ.ค.-ก.ค. 44 ผู้เขียนคือ ดร.ไชยยศ บุญญากิจ/พีรพร พละพลีวัลย์ การนำหลักการของนิเวศเศรษฐกิจมาใช้จะทำให้เรามีทางออกมากขึ้นในการใช้ทรัพยากรให้เกิดความเป็นธรรม ลดผลกระทบกับสิ่งแวดล้อม และสังคม ประกอบกับการสร้างตัวชี้วัดเชิงนิเวศเศรษฐกิจที่เหมาะสม ที่จะเป็นตัวคอย บอกว่าการผลิตที่เกิดจากการใช้ทรัพยากรนั้น ได้สร้างผลกระทบต่อระบบนิเวศและสิ่งแวดล้อมมากน้อยเพียงไร ซึ่งจะเป็นหนทางให้เกิดการจัดสรรในการใช้ทรัพยากรที่มีอยู่อย่างจำกัดให้เกิดประโยชน์สูงสุดต่อสังคมโดยรวม ... รายละเอียด
	ญี่ปุ่น : ปัญหาเรื่องสิ่งแวดล้อมเกษตรกรรมของประเทศอุตสาหกรรม หนังสือเส้นทางสีเขียว ฉบับที่ 6 เดือนกุมภาพันธ์-พฤษภาคม 2543 คอลัมภ์บันทึกเดินทาง กระบวนการแก้ไขปัญหาสิ่งแวดล้อมเกษตรกรรมในสังคมอุตสาหกรรมไม่ได้มุ่งสู่การปรับปรุงสภาพแวดล้อมด้วยวัตถุเทคนิค หรือใช้เทคโนโลยีเป็นตัวขับเคลื่อน แต่การ แก้ไขปัญหาได้มุ่งเน้นประสานเทคนิควิธีการเข้ากับจิตสำนึกของผู้คนที่เกี่ยวข้อง ทั้งผู้ผลิตและผู้บริโภค ... รายละเอียด
	ทะเลระยอง ทุนธรรมชาติที่กำลังถูกพายุเศรษฐกิจทำลาย หนังสือเส้นทางสีเขียว ฉบับที่ 4 เดือนมิถุนายน-กันยายน 2542 คอลัมภ์บันทึกเดินทาง ทะเลที่เห็นวันนี้ ไม่ได้ถูกใช้เป็นทรัพยากรเพื่อการบริโภคหรือเพื่อการท่องเที่ยวแต่อย่างเดียวอีก ต่อไปแล้ว ทะเลได้ถูกใช้เป็นที่ระบาย ของเสีย เพื่อให้ระบบธรรมชาติฟื้นฟูหมุนเวียนกลับไปให้มนุษย์ใช้ประโยชน์ได้ต่อไปอีก ... รายละเอียด
	ผลกระทบและปัญหาความขัดแย้งในการใช้ทรัพยากรที่ดินของชาติ กรณีการเพาะเลี้ยงกุ้งกุลาดำในเขตพื้นที่น้ำจืด ดร.วัฒนชัย พงษ์นาค คอลัมภ์ สกู๊ปพิเศษ จากหนังสือเส้นทางสีเขียว ฉบับที่ 4 มิ.ย.-ก.ย. 42 การเพาะเลี้ยงกุ้งกุลาดำในเขตพื้นที่น้ำจืด ส่งผลกระทบต่อคุณภาพของทรัพยากรดินและน้ำที่ใช้เพื่อการกสิกรรมในเขต ที่ราบลุ่มภาคกลาง และพื้นที่น้ำจืดทั่วประเทศ ทั้งในระยะสั้นและระยะยาว การที่คณะรัฐมนตรีมีมติระงับการเพาะเลี้ยงจึงเป็น สิ่งที่ถูกต้องเพื่อให้เป็นไปตามกฎเกณฑ์ และนโยบายในการพัฒนาทางเศรษฐกิจและสังคม ตลอดจนการใช้ทรัพยากรดิน น้ำและทรัพยากรธรรมชาติอื่นๆ ของประเทศแนวทางการแก้ไขปัญหาและผลกระทบที่เกิดขึ้นจากการใช้ทรัพยากรดินและน้ำร่วมกัน จำเป็นที่รัฐจะต้องกำหนดแนวทางปฏิบัติที่ชัดเจน และมีกฎหมายรองรับเพื่อลดปัญหาการใช้ทรัพยากรดินและน้ำที่ไม่เหมาะสม และเสี่ยงต่อความเสียหายที่จะเกิดความเสื่อมโทรมของทรัพยากรดินและน้ำ ซึ่งถือเป็นทรัพยากรพื้นฐานที่มีความสำคัญต่อการ พัฒนาประเทศและความกินดีอยู่ดีของประชากรในชาติ จำเป็นจะต้องมีการศึกษาและวางแผนการใช้ที่ดินของประเทศ และนำมาปฏิบัติอย่างเป็นรูปธรรมจริงจัง เพื่อมิให้เกิดปัญหาความขัดแย้งจากการใช้ที่ดินดังเช่นกรณีที่เกิดขึ้นจากการขยายพื้นที่ เพาะเลี้ยงกุ้งกุลาดำในเขตพื้นที่น้ำจืด ... รายละเอียด
	บทเรียนจากดานู้บถึงแม่น้ำลำห้วยในเมืองไทย แม่น้ำดานู้บนับเป็นบทเรียนที่สำคัญในการปลุกจิตสำนึกด้านสิ่งแวดล้อม ได้แสดงให้เห็นถึงผลที่ตามมามากมายเมื่อปล่อย ให้เกิดมลภาวะและความเสื่อมโทรมต่อสายน้ำ เราจะปล่อยให้สภาพที่เลวร้ายเยี่ยงนี้เกิดขึ้นอีกกับแม่น้ำลำห้วยในบ้านของ เราขึ้นครั้งแล้วครั้งเล่าอีกหรือ? ... รายละเอียด
	ธุรกิจเอกชน เพื่อการพัฒนาที่ยั่งยืน ปรีชา เปี่ยมพงศ์สานต์ คอลัมน์บทวิเคราะห์ประจำฉบับ จากหนังสือเส้นทางสีเขียว ฉบับที่ 7 พ.ค.-ก.ค. 44 ความสำเร็จอยู่ที่การเปลี่ยนแปลงโลกทัศน์ ปัญหามลภาวะเป็นปัญหาที่เกิดจากระบบอุตสาหกรรมทั้งระบบ ไม่ใช่เกิดจากโรงงานแห่งหนึ่งแห่งใดแต่ผู้เดียว การผลิตและการใช้สสาร/พลังงานของระบบทั้งระบบได้ร่วมกันสร้างมลภาวะขึ้นมา ดังนั้นจึงเป็นไปไม่ได้ที่จะให้โรงงาน บางโรง บริษัทบางบริษัทแก้ไขปัญหามลภาวะอย่างเดียวดาย ในที่นี้เราต้องการการตอบสนองของธุรกิจเอกชนทั้งหมด ที่จะต้อง พร้อมใจกันและร่วมมือกันลงทุนเพื่อปรับปรุงคุณภาพสิ่งแวดล้อม อันจะนำไปสู่การยกระดับของสุขภาพอนามัยชุมชนอย่าง กว้างขวาง รวมทั้ง "สุขภาพ" ของระบบนิเวศด้วย นั่นหมายความว่า ภาคธุรกิจเอกชนจะต้องดำเนินการเปลี่ยนแปลงโลกทัศน์เกี่ยวกับสิ่งแวดล้อมธรรมชาติ และความสัมพันธ์ (ระหว่างมนุษย์กับธรรมชาติ) อย่างเร่งด่วน ถ้าปราศจากสิ่งนี้แล้ว การปรับระบบธุรกิจและการจัดการให้มี "สีเขียว" ก็ไม่อาจเกิดขึ้นได้ เพื่อรับการท้าทายของการเปลี่ยนแปลงในศตวรรษที่ 21 ซึ่งจะเป็น "ศตวรรษแห่งนิเวศวิทยา"ภาคธุรกิจเอกชนจะต้องมีแนวทาง ที่กระตุ้นให้ บรรษัทต่าง ๆ ดำเนินโครงการจัดระบบการศึกษาสิ่งแวดล้อม ให้แก่บุคลากรทุกระดับทุกสาขาและทุกฝ่าย เพื่อสร้าง ความเข้าใจร่วมกันเกี่ยวกับแนวคิด ค่านิยม และแนวปฏิบัติเกี่ยวกับ ระบบการจัดการทางสิ่งแวดล้อม ... รายละเอียด
	รัฐธรรมนูญเขียว : สิ่งแวดล้อมเป็นของใคร อ.แก้วสรร อติโพธิ จากหนังสือเส้นทางสีเขียว ฉบับที่ 2 พ.ค.-ส.ค. 41 รัฐธรรมนูญใหม่ได้จัดวางมาตรการปฏิรูปต่าง ๆ ไว้หลายเรื่องด้วยกัน และหนึ่งในหลายเรื่องนั้นก็ตังนับว่าการปฏิรูปโครงสร้างการ จัดการคุณภาพสิ่แวดล้อมเป็นเรื่องที่ผ่านการวิเคราะห์วิจารณ์มาอย่างหนักในกระบวนการร่างรัฐธรรมนูญแล้วเป็นชุดของมาตรการ ที่ปฏิรูปลึกลงไปถึงแนวความคิดเลยทีเดียวแนวความคิดและเนื้อหาของมาตรการเหล่านี้จะเป็นเช่นใด ยังผลฉาบทา "สีเขียว" ให้แก่รัฐธรรมนูญนี้ไว้อย่างไรบ้างก็เป็นรายงานที่ต้องการหน้ากระดาษอยู่ไม่น้อย เฉพาะในครั้งนี้ก็จะขอแบ่งรายงานเป็น 3 ส่วน และ 3 ฉบับด้วยกันคือ รัฐธรรมนูญเขียว (1) สิ่งแวดล้อมเป็นของใคร? รัฐธรรมนูญเขียว (2) สิทธิของประชาชนในสิ่งแวดล้อม รัฐธรรมนูญเขียว (3) หน้าที่ของประชาชนต่อสิ่งแวดล้อม ... รายละเอียด
	วิปริตอุณหภูมิโลก แผ่นดินแห้ง-น้ำแข็งละลาย ปัจจุบันเป็นที่ประจักษ์เด่นชัดกันแล้วว่ากิจกรรมต่างๆ ของมนุษย์ได้มีส่วนทำให้เกิดการเปลี่ยนแปลงสภาพอากาศของโลกทั้งในปัจจุบันและอาจจะมีผลต่อเนื่องถึงอนาคต การเปลี่ยนแปลง ดังกล่าวคงจะเป็นสิ่งที่หลีกเลี่ยงไม่พ้น ตราบใดที่ยังมีการเผาไหม้ในรูปของเชื้อเพลิงต่างๆ อย่างมากมาย เช่น น้ำมัน ก๊าซธรรมชาติ ถ่านหิน และอื่นๆ ซึ่งเป็นการเพิ่มปริมาณมากขึ้นของก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์ในชั้นบรรยากาศ ผลที่ตามมาคือการเร่งให้โลก เราอุ่นขึ้นอย่างผิดธรรมชาติและจะส่งผลให้น้ำแข็งเกิดการละลายอย่างมากมาย ทำให้อุณหภูมิโดยเฉลี่ยและระดับน้ำทะเลสูงขึ้นเร็ว กว่าธรรมชาติที่เคยมีมากว่านับล้านปี ... รายละเอียด